ΦΠΑ (Φόρος Προστιθέμενης Αξίας)

Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) είναι ο έμμεσος φόρος κατανάλωσης που επιβάλλεται σε κάθε στάδιο παραγωγής και διανομής αγαθών ή υπηρεσιών. Οι επιχειρήσεις τον εισπράττουν από τους πελάτες τους και τον αποδίδουν στο Δημόσιο, αφαιρώντας τον ΦΠΑ που πλήρωσαν στις δικές τους αγορές (εκροές μείον εισροές).

Στην Ελλάδα ισχύουν τρεις συντελεστές: κανονικός 24% (η πλειονότητα αγαθών και υπηρεσιών), μειωμένος 13% (τρόφιμα, ενέργεια, μεταφορές, ξενοδοχεία, εστίαση) και υπερμειωμένος 6% (φάρμακα, βιβλία, εφημερίδες, θέατρο). Για νησιά του Αιγαίου ισχύει μείωση 30% στους συντελεστές (μειωμένοι νησιωτικοί).

Δηλώσεις ΦΠΑ υποβάλλονται μηνιαία ή τριμηνιαία, ανάλογα με την κατηγορία βιβλίων: διπλογραφικά → μηνιαία, απλογραφικά → τριμηνιαία. Η ετήσια εκκαθαριστική δήλωση ΦΠΑ υποβάλλεται εντός 6 μηνών από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου.

Απαλλάσσονται ΦΠΑ: ελεύθεροι επαγγελματίες με ακαθάριστα έσοδα κάτω από 10.000€ ετησίως (ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων, Άρθρο 39), ιατρικές υπηρεσίες, εκπαίδευση, ασφαλιστικές υπηρεσίες και τραπεζικές εργασίες.

Για ενδοκοινοτικές συναλλαγές (αγοραπωλησίες εντός ΕΕ), εφαρμόζεται ειδικό καθεστώς: ο ΦΠΑ χρεώνεται στη χώρα προορισμού (reverse charge). Οι επιχειρήσεις υποβάλλουν ανακεφαλαιωτικούς πίνακες (VIES/listing) και, για φυσικά αγαθά, δηλώσεις Intrastat.

Η μη απόδοση ΦΠΑ αποτελεί ποινικό αδίκημα (Ν. 4174/2013, Άρθρο 66): για ποσά άνω των 100.000€ ανά φορολογικό έτος, ο υπεύθυνος διώκεται ποινικά.