Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις κάθε επιχείρησης. Ωστόσο, πολλοί νέοι επιχειρηματίες δεν γνωρίζουν ότι μπορεί να δικαιούνται απαλλαγή — ή αγνοούν τις προθεσμίες και τις κυρώσεις. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε αναλυτικά τα πάντα για τον ΦΠΑ που χρειάζεται να γνωρίζει μια μικρή επιχείρηση.
Οι τρεις συντελεστές ΦΠΑ
Στην Ελλάδα ισχύουν τρεις συντελεστές ΦΠΑ, σύμφωνα με τον Κώδικα ΦΠΑ (Ν.2859/2000):
| Συντελεστής | Ποσοστό | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| Κανονικός | 24% | Υπηρεσίες, ηλεκτρονικά, ένδυση, λοιπά αγαθά |
| Μειωμένος | 13% | Τρόφιμα, ενέργεια, εστίαση, μεταφορές |
| Υπερμειωμένος | 6% | Φάρμακα, βιβλία, ξενοδοχεία, εισιτήρια θεάτρου |
Απαλλαγή ΦΠΑ — πότε δικαιούστε
Αν ο ετήσιος τζίρος της επιχείρησής σας δεν υπερβαίνει τα €10.000, μπορείτε να ενταχθείτε στο καθεστώς απαλλαγής ΦΠΑ (άρθρο 44 του Κώδικα ΦΠΑ, πρώην 39). Αυτό σημαίνει:
- Δεν χρεώνετε ΦΠΑ στα τιμολόγιά σας — χαμηλότερες τιμές για τους πελάτες σας
- Δεν εκπίπτετε ΦΠΑ στα έξοδά σας — πληρώνετε τον ΦΠΑ προμηθειών χωρίς δικαίωμα επιστροφής
- Δεν υποβάλλετε περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ — λιγότερη γραφειοκρατία
Από 1/1/2025 εφαρμόζεται επιπλέον το νέο ευρωπαϊκό καθεστώς ΜΜΕ (Οδηγία 2020/285/ΕΕ), που θέτει ένα πανευρωπαϊκό όριο €100.000 για διασυνοριακή απαλλαγή ΦΠΑ σε άλλα κράτη-μέλη.
Περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ
Αν είστε στο κανονικό καθεστώς, η υποβολή δηλώσεων εξαρτάται από τον τύπο βιβλίων:
- Απλογραφικά βιβλία (Β' κατηγορίας) → δήλωση κάθε τρίμηνο
- Διπλογραφικά βιβλία (Γ' κατηγορίας) → δήλωση κάθε μήνα
Η προθεσμία υποβολής είναι η τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα ή τριμήνου. Η εκπρόθεσμη υποβολή επιφέρει πρόστιμα και τόκους.
Πρακτικό παράδειγμα
Αν τηρείτε απλογραφικά βιβλία, η δήλωση ΦΠΑ για το 1ο τρίμηνο (Ιανουάριος-Μάρτιος) υποβάλλεται μέχρι τέλος Απριλίου. Για το 2ο τρίμηνο (Απρίλιος-Ιούνιος) μέχρι τέλος Ιουλίου, κ.ο.κ.
Υπολογισμός ΦΠΑ: εκροές vs εισροές
Η βασική αρχή είναι απλή:
- ΦΠΑ εκροών = ΦΠΑ που χρεώνετε στα τιμολόγια προς πελάτες
- ΦΠΑ εισροών = ΦΠΑ που πληρώνετε στα τιμολόγια από προμηθευτές
Αν ΦΠΑ εκροών > ΦΠΑ εισροών → πληρώνετε τη διαφορά στο Δημόσιο. Αν ΦΠΑ εισροών > ΦΠΑ εκροών → πιστωτικό υπόλοιπο — μεταφέρεται ή αιτείστε επιστροφή.
Ενδοκοινοτικές συναλλαγές
Αν αγοράζετε ή πουλάτε αγαθά/υπηρεσίες σε επιχειρήσεις εντός ΕΕ, ισχύουν ειδικοί κανόνες:
- Απαιτείται ΑΦΜ ΦΠΑ (VAT number) — ελέγξτε στο VIES
- Ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών απαλλάσσονται ΦΠΑ (με τεκμηρίωση μεταφοράς)
- Υποβολή ανακεφαλαιωτικών πινάκων (listing) και Intrastat αν εμπλέκονται εμπορεύματα
Για πλήρη υποστήριξη σε θέματα ΦΠΑ, μπορείτε να αναθέσετε τη διαχείριση στο γραφείο μας.
Συνηθισμένα λάθη μικρών επιχειρήσεων
- Μη έγκαιρη αλλαγή καθεστώτος αν ξεπεραστεί το όριο απαλλαγής
- Παράλειψη διαβίβασης στο myDATA — η ΑΑΔΕ ελέγχει πλέον ηλεκτρονικά τα παραστατικά
- Λανθασμένος συντελεστής — ειδικά σε μεικτές δραστηριότητες (π.χ. εστίαση + λιανική)
- Εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης — ακόμα και μία ημέρα καθυστέρηση επιφέρει πρόστιμο
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε
Αναλαμβάνουμε πλήρως τη διαχείριση ΦΠΑ — από τις περιοδικές δηλώσεις μέχρι τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Φροντίζουμε να μην χάσετε ποτέ προθεσμία και να αξιοποιήσετε κάθε πιστωτικό υπόλοιπο.
Κλείστε ένα δωρεάν ραντεβού για να συζητήσουμε τις φορολογικές υποχρεώσεις της επιχείρησής σας.
