Η κληρονομιά συνοδεύεται από φορολογικές υποχρεώσεις που πολλοί αγνοούν — ή μαθαίνουν με καθυστέρηση. Από τον Ιούλιο 2025 ισχύει ο Ν.5219/2025 (Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας), που ενοποίησε σε ένα κείμενο τη φορολογία κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών, ΕΝΦΙΑ και μεταβίβασης ακινήτων. Οι φορολογικοί συντελεστές παρέμειναν αμετάβλητοι.
Κατηγορίες κληρονόμων
| Κατηγορία | Ποιοι ανήκουν |
|---|---|
| Α' (Στενοί συγγενείς) | Σύζυγος, σύμφωνο συμβίωσης (2+ έτη), τέκνα, εγγόνια, γονείς |
| Β' (Λοιποί συγγενείς) | Αδέλφια, παππούδες, θείοι, ανίψια, πεθεροί, γαμπροί/νύφες |
| Γ' (Τρίτοι) | Συγγενείς πέραν 4ου βαθμού, μη συγγενείς |
Αφορολόγητα όρια κληρονομιάς
| Κατηγορία | Αφορολόγητο |
|---|---|
| Α' | €150.000 (γενικό) ή €400.000 (σύζυγος 5+ ετών / ανήλικα τέκνα) |
| Β' | €30.000 |
| Γ' | €6.000 |
Κλίμακες φόρου
Α' Κατηγορία
| Κλιμάκιο | Συντελεστής |
|---|---|
| Έως €150.000 | 0% |
| €150.001 – €300.000 | 1% |
| €300.001 – €600.000 | 5% |
| Άνω των €600.000 | 10% |
Β' Κατηγορία
| Κλιμάκιο | Συντελεστής |
|---|---|
| Έως €30.000 | 0% |
| €30.001 – €100.000 | 5% |
| €100.001 – €300.000 | 10% |
| Άνω των €300.000 | 20% |
Γ' Κατηγορία
| Κλιμάκιο | Συντελεστής |
|---|---|
| Έως €6.000 | 0% |
| €6.001 – €72.000 | 20% |
| €72.001 – €267.000 | 30% |
| Άνω των €267.000 | 40% |
Παράδειγμα: κληρονομιά €500.000 (Α' κατηγορία)
- €0 – €150.000 → 0% = €0
- €150.001 – €300.000 → 1% = €1.500
- €300.001 – €500.000 → 5% = €10.000
- Σύνολο φόρου: €11.500
Γονικές παροχές: το αφορολόγητο των €800.000
Βασική διάκριση
Το αφορολόγητο €800.000 ισχύει μόνο για γονικές παροχές και δωρεές (εν ζωή μεταβιβάσεις) σε πρόσωπα Α' κατηγορίας — όχι για κληρονομιά αιτία θανάτου, όπου το αφορολόγητο παραμένει €150.000.
Από 1η Οκτωβρίου 2021 (Ν.4839/2021, Άρθρο 56), οι γονικές παροχές και δωρεές προς Α' κατηγορία απαλλάσσονται μέχρι €800.000:
- Φόρος υπέρβασης: Ενιαίος 10% στο ποσό πάνω από €800.000
- Σωρευτικό όριο: Αθροιστικά ανά ζεύγος δωρητή-δωρεοδόχου, από 1/10/2021
- Μετρητά: Υποχρεωτικά μέσω τραπεζικού συστήματος
- Δεν αθροίζεται με τον κληρονομικό φόρο μετά τον θάνατο
| Γονική παροχή | Κληρονομιά | |
|---|---|---|
| Αφορολόγητο (Α' κατ.) | €800.000 | €150.000 |
| Συντελεστής πάνω | Flat 10% | Κλιμακωτό 1%-10% |
| Σχεδιασμός | Εν ζωή — ελεγχόμενο | Μετά θάνατο — αντιδραστικό |
Απαλλαγή πρώτης κατοικίας
Κατοικία
| Κληρονόμος | Αφορολόγητο |
|---|---|
| Άγαμος/ανήλικος | €200.000 |
| Έγγαμος/διαζευγμένος/χήρος | €250.000 |
| + 1ο & 2ο τέκνο | +€25.000 ανά τέκνο |
| + 3ο τέκνο κ.ε. | +€30.000 ανά τέκνο |
Στεγαστικές ανάγκες
- Βασικό: 70 τ.μ. (+20 τ.μ./παιδί, +25 τ.μ. από 3ο)
- ΑμεΑ: 90 τ.μ. βάση
Προϋποθέσεις: Μη κατοχή άλλης κατοικίας, δήμος 3.000+ κατοίκων, 5ετής κατοχή (απαγόρευση μεταβίβασης), χορηγείται μία φορά.
Αντικειμενικές αξίες: παγωμένες έως 2027
Οι αντικειμενικές αξίες ακινήτων παραμένουν σταθερές μέχρι το 2027 — χωρίς αναπροσαρμογή. Αυτό σημαίνει σταθερότητα στους υπολογισμούς φόρου κληρονομιάς για ακίνητη περιουσία.
Προθεσμίες και υποβολή
| Περίσταση | Προθεσμία |
|---|---|
| Θάνατος στην Ελλάδα | 9 μήνες |
| Θάνατος στο εξωτερικό | 12 μήνες |
| Κληρονόμοι εξωτερικού | 12 μήνες |
- Ηλεκτρονική υποβολή: Μέσω myPROPERTY (για θανάτους από 1/1/2022)
- Αρμόδια ΔΟΥ: Τελευταίας κατοικίας θανόντος
- Παράταση: 3 μήνες κατόπιν αιτήσεως
Δόσεις πληρωμής
| Κατηγορία | Δόσεις | Ελάχιστη |
|---|---|---|
| Ενήλικοι | Έως 12 διμηνιαίες | €500 |
| Ανήλικοι | Έως 24 διμηνιαίες | €500 |
Εφάπαξ πληρωμή εντός 1ης δόσης → 5% έκπτωση. Εκπρόθεσμη δήλωση → πρόστιμο €100 + τόκοι 0,73%/μήνα.
Τι αλλάζει τον Σεπτέμβριο 2026
Ο νέος νόμος για το κληρονομικό δίκαιο (Υπουργείο Δικαιοσύνης, ψηφίστηκε Δεκέμβριο 2025, σε ισχύ από 16/9/2026) φέρνει ριζικές αλλαγές:
- Αύξηση μεριδίου συζύγου: Από 25% σε 33% (εξ αδιαθέτου)
- Κληρονομικά συμβόλαια: Νέο εργαλείο δεσμευτικών συμφωνιών εν ζωή
- Σύμφωνο συμβίωσης: Ίδια δικαιώματα κληρονομιάς με γάμο
- Ευθύνη κληρονόμων: Αποδοχή με ευεργέτημα απογραφής (ευθύνη μέχρι αξίας κληρονομιάς)
- Αδιαίρετο: Ένας κληρονόμος μπορεί να πάρει ολόκληρο ακίνητο αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους
Συνηθισμένα λάθη
- Εκπρόθεσμη δήλωση — η 9μηνη προθεσμία ξεκινά από τον θάνατο, όχι από τη γνώση
- Μετρητά εκτός τραπεζών — γονικές παροχές σε μετρητά χάνουν το αφορολόγητο €800.000
- Παράλειψη απαλλαγής πρώτης κατοικίας — πολλοί κληρονόμοι δεν τη διεκδικούν
- Παραβίαση 5ετίας — πώληση εντός 5 ετών ενεργοποιεί αναδρομικά τον φόρο
- Αγνόηση κινητής περιουσίας — τραπεζικοί λογαριασμοί, μετοχές, οχήματα φορολογούνται επίσης
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε
Αναλαμβάνουμε ολόκληρη τη διαδικασία — από τον υπολογισμό φόρου και τη στρατηγική γονικών παροχών μέχρι την υποβολή δηλώσεων και τη διεκδίκηση απαλλαγών.
Κλείστε ένα δωρεάν ραντεβού γνωριμίας για να σχεδιάσουμε μαζί τη βέλτιστη μεταβίβαση.
Πηγές: ΑΑΔΕ — Φόρος Κληρονομιάς, Ν.5219/2025 (Taxheaven), ΠΟΜΙΔΑ — Κλίμακες, Ν.5036/2023
